ԱՎԵՏԻՔ ՉԱԼԱԲՅԱՆԸ` ՔԱՂԲԱՆՏԱՐԿՅԱԼ

Ավետիք Չալաբյանն առաջին անգամ կալանավորվել է 2022 թ.-ին` Դիմադրության շարժման ժամանակ` հավաքներին Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ուսանողական խորհրդի նախագահին ենթադրաբար նյութապես շահագրգռելու մեղադրանքով [1]: Ազատ է արձակվել 2022-ի հուլիսին` գրավի դիմաց [2]։
2024 թվականի սեպտեմբերին Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է մեղադրական դատավճիռը և գործն ուղարկել նոր քննության [3]։ Այս քրեական գործը ներպետական և միջազգային իրավապաշտպան նախաձեռնությունների կողմից լայնորեն քննադատվել է։ ԱՄՆ պետքարտուղարության կողմից 2022 թվականին Հայաստանում մարդու իրավունքների իրավիճակի վերաբերյալ տարեկան զեկույցում Ավետիք Չալաբյանի կալանավորումը գնահատվել է որպես կամայական ազատազրկում [4]։
ԵԽԽՎ մշտադիտարկման կոմիտեի 2024 թ. զեկույցը, անդրադառնալով Չալաբյանի ձերբակալմանը, արձանագրել է, որ հավաքներին մասնակցելու խրախուսումը չպետք է իրավական կարգավորման ենթարկվի, եթե այդպիսի խրախուսումը չի հակասում նախընտրական քարոզարշավի ֆինանսավորման նկատմամբ համաչափ սահմանափակումներ սահմանող օրենքներին [5]:
Ավետիք Չալաբյանի նկատմամբ 2026 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 43-210-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ և 6-րդ կետերով նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել՝ իբր մի խումբ անձանց կողմից ընտրական իրավունքի իրականացմանը խոչընդոտելու նախապատրաստության մեղադրանքով։ Չալաբյանը ներկայացված մեղադրանքը չի ընդունել՝ որակելով այն ծայրից ծայր սուտ և հորինված [6]։
Մինչև Ավետիք Չալաբյանի ձերբակալությունը՝ 2026թ․ հունիսի 6-ին՝ ԱԺ ընտրություններին նախորդող լռության օրը, իշխանական քարոզչական նյութեր տարածող «Բաղրամյան 26» տելեգրամյան ալիքում հայտնվել էր վավերականությունը չապացուցված և մոնտաժված մի ձայնագրություն, որում իբր Ավետիք Չալաբյանը ռուսերենով զրուցում է ռուսախոս անձանց հետ՝ Հայաստանում կայանալիք ԱԺ ընտրությունների վերաբերյալ։ Պարզված չէ ո՛չ այդ ձայնագրության աղբյուրը, ո՛չ էլ դրա իսկությունը [7]։
Ավետիք Չալաբյանը ձերբակալվել և կալանավորվել է 2026 թ․ հունիսի 24-ին՝ այդ ձայնագրության հրապարակումից 17 օր անց։ Այդ ամբողջ ընթացքում Ավետիք Չալաբյանը որևէ կերպ չի խոչընդոտել գործի քննությանը, չի փորձել դիմել փախուստի և չի կատարել այլ հակաիրավական արարք, որը կհիմնավորեր նախաձեռնված քրեական վարույթի քննության փուլում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց բանտային կալանք ընտրելը [8]։
Ըստ իրավապաշտպանների՝ Ավետիք Չալաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բանտային կալանքը ծառայում է ոչ թե որպես գործի քննության բնականոն ընթացքն ու Չալաբյանի պատշաճ դատավարական վարքագիծն ապահովելու միջոց, այլ պատիժ, ինչն արգելված է օրենսդրությամբ և միջազգային կոնվենցիաներով [9]։ Արգելափակվել են Չալաբյանի տեսակցություններն ընտանիքի անդամների, այդ թվում՝ անչափահաս զավակի, ինչպես նաև՝ ԱԺ պատգամավորների հետ, ինչը, իրավապաշտպանների որակմամբ, քաղաքական գործչին ամբողջապես մեկուսացնելու և հոգեբանորեն ճնշելու փորձ է [10]։

  1. «Ավետիք Չալաբյանը կալանավորվել է».
  2. «Ավետիք Չալաբյանն ազատ կարձակվի 15 միլիոն դրամ գրավի դիմաց».
  3. «Ավետիք Չալաբյանի գործն ուղարկվել է նոր քննության․ Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է դատավճիռը». hetq.am. 2024 թ․ սեպտեմբերի 11. Վերցված է 2024 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  4. «US Department of State: ARMENIA 2022 HUMAN RIGHTS REPORT» (PDF).
  5. «PACE Report : The honouring of obligations and commitments by Armenia». pace.coe.int.
  6. Սարիբեկյան, Գայանե (2026-06-24). «Ավետիք Չալաբյանը «ծայրից ծայր սուտ» է որակում իր մեղադրանքը». «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան. Վերցված է 2026-07-27-ին.
  7. Peyotto.com. «Տարածվել է ամբողջովին կեղծ և արհեստականորեն գեներացված մի ձայնագրություն, որում իբր լսվում է «ՀայաՔվե» միավորման համակարգող Ավետիք Չալաբյանի ձայնը». www.aravot.am (անգլերեն). Վերցված է 2026-07-27-ին.
  8. 168. am (2026-06-24), Ավետիք Չալաբյանը կալանավորվեց 2 ամսով. տեսակցությունները փակ են. Վարազդատ Հարությունյան, Վերցված է 2026-07-27-ին
  9. 168. am (2026-07-11), Նիկոլը հաճույք է զգում և ինքնահաստատվում է մարդուն, անգամ կենդանուն նվաստացնելուց․ Ժաննա Ալեքսանյան, Վերցված է 2026-07-27-ին
  10. «Արեգնազ Մանուկյանին, Ավետիք Չալաբյանին և այլոց զրկում են անչափահաս զավակների հետ հաղորդակցվելու հնարավորությունից. «Հինգ իրավապաշտպանների նախաձեռնություն»». ՓԱՍՏԻՆՖՈ | Իրավական լուրեր, իրադարձություններ, վերլուծություններ, տեսանյութեր. Վերցված է 2026-07-27-ին.