Ավետիք Չալաբյանն առաջին անգամ կալանավորվել է 2022 թ.-ին` Դիմադրության շարժման ժամանակ` հավաքներին Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ուսանողական խորհրդի նախագահին ենթադրաբար նյութապես շահագրգռելու մեղադրանքով [1]: Ազատ է արձակվել 2022-ի հուլիսին` գրավի դիմաց [2]։
2024 թվականի սեպտեմբերին Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է մեղադրական դատավճիռը և գործն ուղարկել նոր քննության [3]։ Այս քրեական գործը ներպետական և միջազգային իրավապաշտպան նախաձեռնությունների կողմից լայնորեն քննադատվել է։ ԱՄՆ պետքարտուղարության կողմից 2022 թվականին Հայաստանում մարդու իրավունքների իրավիճակի վերաբերյալ տարեկան զեկույցում Ավետիք Չալաբյանի կալանավորումը գնահատվել է որպես կամայական ազատազրկում [4]։
ԵԽԽՎ մշտադիտարկման կոմիտեի 2024 թ. զեկույցը, անդրադառնալով Չալաբյանի ձերբակալմանը, արձանագրել է, որ հավաքներին մասնակցելու խրախուսումը չպետք է իրավական կարգավորման ենթարկվի, եթե այդպիսի խրախուսումը չի հակասում նախընտրական քարոզարշավի ֆինանսավորման նկատմամբ համաչափ սահմանափակումներ սահմանող օրենքներին [5]:
Ավետիք Չալաբյանի նկատմամբ 2026 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 43-210-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ և 6-րդ կետերով նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել՝ իբր մի խումբ անձանց կողմից ընտրական իրավունքի իրականացմանը խոչընդոտելու նախապատրաստության մեղադրանքով։ Չալաբյանը ներկայացված մեղադրանքը չի ընդունել՝ որակելով այն ծայրից ծայր սուտ և հորինված [6]։
Մինչև Ավետիք Չալաբյանի ձերբակալությունը՝ 2026թ․ հունիսի 6-ին՝ ԱԺ ընտրություններին նախորդող լռության օրը, իշխանական քարոզչական նյութեր տարածող «Բաղրամյան 26» տելեգրամյան ալիքում հայտնվել էր վավերականությունը չապացուցված և մոնտաժված մի ձայնագրություն, որում իբր Ավետիք Չալաբյանը ռուսերենով զրուցում է ռուսախոս անձանց հետ՝ Հայաստանում կայանալիք ԱԺ ընտրությունների վերաբերյալ։ Պարզված չէ ո՛չ այդ ձայնագրության աղբյուրը, ո՛չ էլ դրա իսկությունը [7]։
Ավետիք Չալաբյանը ձերբակալվել և կալանավորվել է 2026 թ․ հունիսի 24-ին՝ այդ ձայնագրության հրապարակումից 17 օր անց։ Այդ ամբողջ ընթացքում Ավետիք Չալաբյանը որևէ կերպ չի խոչընդոտել գործի քննությանը, չի փորձել դիմել փախուստի և չի կատարել այլ հակաիրավական արարք, որը կհիմնավորեր նախաձեռնված քրեական վարույթի քննության փուլում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց բանտային կալանք ընտրելը [8]։
